Je bent de kamer aan het opruimen of zoekt een oplader. Achter een stapel kleding ligt een klein zakje met wit poeder. Op dat moment schiet er van alles door je hoofd. Is dit cocaïne? Is dit van hem? Van een vriend? Heeft hij het één keer geprobeerd of ……
Veel ouders reageren uit paniek. Toch is juist dat eerste moment bepalend voor wat er daarna gebeurt.
Niet meteen conclusies trekken
Een zakje wit poeder betekent niet automatisch dat je zoon verslaafd is. Er bestaan onschuldige verklaringen. Het kan iemand anders zijn of een restje van een feestje. Tegelijkertijd is het ook onverstandig om jezelf gerust te stellen met de gedachte dat het vast wel meevalt.
Probeer eerst informatie te verzamelen. Is er de laatste tijd iets veranderd? Blijft hij vaker weg? Gaan zijn schoolprestaties of werk achteruit? Is hij prikkelbaar, slaapt hij slecht of vraagt hij opvallend vaak om geld? Eén signaal zegt weinig, maar meerdere tegelijk kunnen wel degelijk iets betekenen.
De eerste reactie is vaak de moeilijkste
De neiging bestaat om direct de confrontatie aan te gaan. Boos worden, het zakje op tafel gooien en een bekentenis eisen. Dat lucht misschien even op, maar levert zelden iets op.
Veel jongeren schrikken, ontkennen of sluiten zich volledig af omdat ze zich aangevallen voelen. Bang voor straf, voor teleurstelling of voor de gevolgen.
Een kalm gesprek werkt beter. Vertel wat je hebt gevonden en vraag hoe het zit. Luister ook echt naar het antwoord, zonder ieder zinnetje direct te onderbreken.
Experiment of een groter probleem?
Jongeren experimenteren vaker dan ouders denken. Dat maakt drugsgebruik niet onschuldig, maar het betekent ook niet dat iedere gebruiker een verslaving ontwikkelt.
Het verschil zit in het patroon. Gebruikt iemand alleen af en toe op een festival of is er sprake van wekelijks of zelfs dagelijks gebruik? Gebruikt hij alleen met vrienden of ook in zijn eentje? Gaat het ten koste van studie, werk, sport of relaties?
Juist die vragen geven een beter beeld dan alleen het gevonden zakje.
Straf is niet altijd de oplossing
Ouders willen hun kind beschermen. Daardoor ontstaat de reflex om alles af te pakken. Geen telefoon meer, niet uitgaan, zakgeld stoppen of huisarrest.
Grenzen stellen is belangrijk, maar alleen straffen lost de oorzaak niet op. Soms gebruikt een jongere uit nieuwsgierigheid, soms uit groepsdruk en soms omdat ie zich somber, angstig of eenzaam voelt. Als die onderliggende reden blijft bestaan, verdwijnen de problemen meestal niet.
Daarom adviseren veel hulpverleners om duidelijk te zijn over regels, maar het gesprek altijd open te houden.
Schakel op tijd hulp in
Wanneer je merkt dat het gebruik toeneemt of gesprekken steeds vastlopen, is het verstandig om hulp te zoeken. Dat hoeft niet direct opname te betekenen. Vaak begint begeleiding met gesprekken voor zowel de jongere als de ouders.
Bekende instellingen delen veel informatie over hoe gezinnen met dit soort situaties kunnen omgaan. Ook TheYouTurn wordt regelmatig genoemd wanneer ouders zich oriënteren op mogelijkheden voor behandeling. Soms kiezen gezinnen voor een traject in een afkickkliniek zuid-afrika, uiteraard alleen als er sprake is van een ernstige verslaving.
Voorzichtig is soms moediger dan hard optreden
De grootste valkuil is denken dat je onmiddellijk alles moet oplossen. Geef jezelf de tijd.
Blijf alert, stel vragen en houd contact, ook als dat moeilijk is. Jongeren die weten dat hun ouders bezorgd zijn zonder ze direct af te schrijven, zijn eerder bereid om te vertellen wat er echt speelt. Dat voorkomt dat experimenteren uitgroeit tot iets waar het hele gezin jarenlang rampzalige gevolgen van ondervindt.